Clupeidae (Herrings, shads, sardines, menhadens) | خانواده شگ ماهیان

»» خانواده شگ‌ماهیان متعلق به راسته شگ‌ماهی‌سانان (Clupeiformes) هستند.

ریشه لغوی: clupea (لاتین)= ماهی ساردین ، برگرفته از Clupeus= سپر + Odous (یونانی)= دندان

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده شگ‌ماهیان:

پراکنش جهانی، بیشتر نقاط گرمسیری 70 درجه شمالی تا 60 درجه جنوبی.
این خانواده 52 جنس و 188 گونه در آب‌های جهان دارد
اغلب ساکن مناطق ساحلی دریایی و زندگی بصورت گروهی.
برخی ساکن آب‌های شیرین و مهاجر از دریا به رود هستند. مهاجرت آنها تابع فصل و دما است.
بدن معمولا دوکی‌شکل، گرد و بسیار فشرده است.
سر بدون فلس. فلس‌ها از نوع دایره‌ای و نرم و سست هستند.
دندان‌های فکی در صورت وجود، کوچک هستند. دهان انتهایی، با فک‌های غیر قابل ارتجاع بوسیله پیش‌فکی‌های کوتاه و فکی‌های طویل محدود شده است.
باله پشتی منفرد، کوچک و نزدیک میانه بدن است.
باله شکمی کم و بیش در امتداد عمودی باله پشتی قرار دارد.
بعضی گونه های این خانواده فاقد باله های پشتی و شکمی هستند و فقط شعاع‌های نرم را دارند.
باله دمی دو شاخه است.
در بعضی گونه‌ها خط جانبی، از چند فلس عقب‌تر از سر شروع می‌شود. در بسیاری دیگر خط جانبی وجود ندارد.
دارای صفحات زره ای (Scute) هستند. در بعضی گونه های یک صفحه زره‌ای منفرد در ناحیه شکمی دارند.
معمولا 5 تا 10 شعاع آبششی دارند.
کیسه شنا، توسط زوائد قدامی با معده و گوش داخلی و به وسیله زوائد خلفی با مخرج ارتباط پیدا می‌کند. زائده خلفی ممکن است به صورت زائده کوری در آید.
اغلب از جانداران پلانکتونی تغذیه می‌کنند. بعضی علفخوار هستند.
دارای دو سری مهاجرت‌های عمودی (عمقی) وجهت تخمریزی و افقی (ساحلی) جهت تغذیه است.
اندازه آنها متغیر بوده و بین 2 تا 75 سانتیمتر هستند.
از لحاظ شیلاتی با ارزش بوده و مصرف غذایی و روغن کشی و نیز غذای دام و آبزیان دارند.
تخم‌ها شناور هستند. از تخم‌ها نگهبانی نمی کنند.
صید آنها توسط ترال، تورگوشگیر، تورگردان، مشتا و تورگردان ساحلی انجام می‌شود.
اولین فسیل‌ها مربوط به ترشیاری پایینی، ائوسن پایینی است

این ماهی دارای دو جنس عمده در بخش ایرانی خزر است:

• گونه‌های شگ‌ماهیان بخش ایرانی دریای خزر:

»» بخش ایرانی دریای خزر دارای 10 گونه از دو جنس فوق، به شرح جدول زیر است.
• با کلیک روی نام هر گونه، به صفحه اطلاعات آن بروید↓